सध्या देशात सोन्याच्या दरात दिवसेंदिवस वाढ होत असल्याचं चित्र पहायला मिळत आहे. यामुळं ग्राहकांच्या खिशाला मोठी झळ बसत आहे.
सोन्याच्या दरात दिवसेंदिवस होतेय वाढ
जागतिक अर्थव्यवस्थेत सोन्याला आर्थिक स्थैर्य आणि सार्वभौमत्वाचे सर्वात मोठे प्रतीक मानले जाते. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या आंतरराष्ट्रीय अहवालानुसार, अमेरिका आजही सोन्याच्या साठ्याबाबत जगात पहिल्या क्रमांकावर आहे.
अमेरिकेकडे असलेल्या 8133 टन सोन्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे हा साठा यादीतील पुढील तीन मोठ्या देशांच्या (जर्मनी, इटली आणि फ्रान्स) एकूण एकत्रित साठ्याइतका आहे.
अमेरिकेचा बहुतांश सोन्याचा साठा हा त्यांच्या प्रसिद्ध ‘फोर्ट नॉक्स’ (Fort Knox) आणि फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ न्यूयॉर्कच्या तिजोऱ्यांमध्ये सुरक्षित ठेवण्यात आला आहे.
जगातील सर्वाधिक सोन्याचा साठा असलेले शीर्ष देश
या यादीत युरोपातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था असलेला जर्मनी हा 3350 मेट्रिक टन सोन्यासह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. यानंतर इटली (2452 टन) तिसऱ्या आणि फ्रान्स (2437 टन) चौथ्या क्रमांकावर येतो.
रशिया (2283 टन) आणि चीन (2346 टन) हे देश अनुक्रमे पाचव्या व सहाव्या स्थानावर असून, ते जागतिक वित्तीय अस्थिरतेपासून वाचण्यासाठी गेल्या काही वर्षांत सातत्याने आपल्या साठ्यात वाढ करत आहेत.
भारताची स्थिती काय?
सोन्याशी सांस्कृतिक आणि भावनिक नाते असलेल्या भारताचा या यादीत 8वा क्रमांक लागतो. भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडे (RBI) सध्या सुमारे 881 मेट्रिक टन सोन्याचा अधिकृत साठा आहे.
आर्थिक अनिश्चितता, वाढती महागाई आणि भू-राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, आरबीआयने आपल्या परकीय चलन साठ्यात सोन्याचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वाढवले आहे.
भारताने जपान (846 टन) आणि नेदरलँड्स (612 टन) यांसारख्या बलाढ्य देशांना मागे टाकत टॉप 10 मध्ये आपले स्थान मजबूत केले आहे.
केंद्रीय बँका सोन्याचा साठा का वाढवत आहेत?
तज्ज्ञांच्या मते, सध्याच्या जागतिक मंदीचे सावट आणि डॉलरच्या मूल्यातील चढ-उतार लक्षात घेता, जगातील सर्वच मध्यवर्ती बँका सोन्याची खरेदी वाढवत आहेत.
सोने ही एक अशी सुरक्षित मालमत्ता आहे, जी कोणत्याही संकटाच्या काळात देशाच्या चलनाचे मूल्य घसरण्यापासून वाचवते.
त्यामुळेच अमेरिका आपले अव्वल स्थान टिकवून आहे, तर भारत आणि चीनसारख्या वेगाने वाढणाऱ्या अर्थव्यवस्थाही सोन्याच्या साठ्याला प्राधान्य देत आहेत.
चीनच्या तुलनेत भारताचे स्थान काय?
चीनकडे भारतापेक्षा दुप्पटीहून अधिक सोने आहे. त्यांच्या मध्यवर्ती बँकेकडे अंदाजे 2306 टन सोने आहे, जे भारताच्या 880 टनांपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त आहे.
चीनच्या एकूण राखीव निधीमध्ये सोन्याचा वाटा केवळ 8.6 टक्के आहे.
यावरून हे स्पष्ट होते की टनेजच्या बाबतीत चीन भारताच्या खूप पुढे आहे, परंतु एकूण साठ्यामध्ये भारताचा सोन्याचा वाटा चीनपेक्षा जास्त आहे.
