पवित्र महिना असलेला श्रावण महिना आजपासून सुरू होत आहे. किती श्रावण सोमवार आहेत, शिवमूठ कोणती आहे, आणि देशातील प्रमुख शिव मंदिरे कोणती..
श्रावण महिना आजपासून सुरू
अखेर भाविकांची उत्सुकता संपली. महाराष्ट्रासह दक्षिण आणि पश्चिम भारतात अमांत पंचांगानुसार गुरुवार, 13 ऑगस्ट 2026 पासून पवित्र श्रावण महिना सुरू झाला आहे. हा महिना शुक्रवार, 11 सप्टेंबर 2026 रोजी संपेल.
उत्तर भारतात पूर्णिमांत पंचांगानुसार तो 30 जुलै ते 28 ऑगस्ट दरम्यान पाळला गेला.
श्रावण महिना हा भगवान शिवाला सर्वाधिक प्रिय मानला जातो. या काळात शिवलिंगावर जलाभिषेक, बिल्वपत्र अर्पण, रुद्राभिषेक आणि ॐ नमः शिवाय मंत्राचा जप केला जातो. उपवास, कांवड यात्रा आणि भक्तीमय वातावरण मंदिरांमध्ये पसरते.
या महिन्यात केलेले व्रत-पूजन मनोकामना पूर्ण करणारे आणि पापक्षालन करणारे मानले जाते.
किती सोमवार शिवमुठ कोणती
यंदा श्रावणमहिना त एकूण चार श्रावणी सोमवार आहेत. महाराष्ट्रातील भाविकांसाठी हे दिवस आहेत – १७ ऑगस्ट, २४ ऑगस्ट, ३१ ऑगस्ट आणि ७ सप्टेंबर. प्रत्येक सोमवारी शिवामूठ (शिवमुष्टी) अर्पण करण्याची परंपरा आहे.
पहिल्या सोमवारी तांदूळ, दुसऱ्या सोमवारी तीळ, तिसऱ्या सोमवारी मूग आणि चौथ्या सोमवारी गहू किंवा जव वाहिले जातात.
ही शिवामूठ भगवान शिवाच्या कृपेसाठी आणि विशेषतः विवाहित स्त्रियांच्या सौभाग्यासाठी महत्त्वाची मानली जाते.
श्रावणमहिना चे धार्मिक महत्त्व शिवपुराणात स्पष्ट आहे. सोमवार शिवदिवस असल्याने या महिन्यातील सोमवारी उपवास केल्याने आरोग्य, समृद्धी आणि शांती लाभते. मंगळा गौरी व्रत, नागपंचमी, प्रदोष व्रत आणि इतर सणही या काळात येतात. भाविक शाकाहारी राहून शुद्धतेने पूजा करतात.
देशातील बारा ज्योतिर्लिंगे
- सोमनाथ– प्रभास पाटण, गुजरात
- मल्लिकार्जुन – श्रीशैलम, आंध्र प्रदेश
- महाकालेश्वर – उज्जैन, मध्य प्रदेश
- ओंकारेश्वर – ओंकारेश्वर, मध्य प्रदेश
- केदारनाथ – रुद्रप्रयाग, उत्तराखंड
- भीमाशंकर – पुणे, महाराष्ट्र
- काशी विश्वनाथ – वाराणसी, उत्तर प्रदेश
- त्र्यंबकेश्वर – नाशिक, महाराष्ट्र
- वैद्यनाथ (बाबाधाम) – देवघर, झारखंड
- नागेश्वर – द्वारका, गुजरात
- रामनाथस्वामी – रामेश्वरम, तामिळनाडू
- घृष्णेश्वर – एलोरा (औरंगाबाद), महाराष्ट्र
इतर प्रसिद्ध शिव मंदिरे
- अमरनाथ गुहा मंदिर – जम्मू-काश्मीर
- तुंगनाथ – उत्तराखंड (जगातील सर्वाधिक उंचीवरील शिव मंदिर)
- नीलकंठ महादेव – ऋषिकेश, उत्तराखंड
- चिदंबरम नटराज मंदिर – तामिळनाडू
- अरुणाचलेश्वर – तिरुवन्नामलाई, तामिळनाडू
ही प्रमुख शिव मंदिरे श्रावण महिन्यात विशेष भक्तीने भेट दिली जातात.
अशाप्रकारे श्रावणमहिना भक्ती, संयम आणि आध्यात्मिक उन्नतीचा कालखंड आहे.
भाविकांनी या पवित्र दिवसांचा लाभ घेऊन महादेवाचे आशीर्वाद मिळवावेत. हर हर महादेव!
