वृद्धांच्या संगोपन, भरण-पोषण आणि सुरक्षिततेत अडथळा ठरणाऱ्या मुलगा किंवा सुनेला घरातून बाहेर काढण्याचा अधिकार पालकांना असल्याचे सुप्रीम कोर्ट ने स्पष्ट केले.
भरणपोषणात अडथळा नको सुप्रीम कोर्ट
वृद्ध आई-वडिलांना स्वतःच्या घरात सन्मानाने, सुरक्षितपणे आणि शांततेत राहण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.
त्यांच्या संगोपन, भरण-पोषण किंवा सुरक्षिततेत मुलगा अथवा सुनेमुळे अडथळा निर्माण होत असेल, तर अशा व्यक्तींना घरातून बाहेर काढण्याचा अधिकार वृद्ध पालकांना आहे, असा महत्त्वपूर्ण निर्वाळा सुप्रीम कोर्टाने दिला आहे.
वृद्धांच्या हक्कांवर सुप्रीम कोर्टाचा स्पष्ट निर्वाळा
या प्रकरणात अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयाला आव्हान देण्यात आले होते.
उच्च न्यायालयाच्या निर्णयात वृद्ध पालकांच्या मालमत्तेवरील अधिकार आणि मुलगा-सुनेच्या वास्तव्याशी संबंधित प्रश्न उपस्थित झाले होते.
मात्र, सुप्रीम कोर्टाने उच्च न्यायालयाचा निर्णय फेटाळून लावत वृद्ध पालकांच्या हक्कांना महत्त्व दिले.
घरात राहण्याचा अधिकार अमर्याद नाही
केवळ मुलगा किंवा सून असल्यामुळे वृद्ध पालकांच्या घरात कायमस्वरूपी राहण्याचा अमर्याद अधिकार मिळत नाही, असे या निर्णयातून स्पष्ट झाले आहे.
जर मुलगा किंवा सुनेचे वास्तव्य वृद्धांच्या शांततेला, सुरक्षिततेला किंवा त्यांच्या देखभालीला बाधा ठरत असेल, तर पालक त्यांच्याविरोधात योग्य कायदेशीर कारवाई करू शकतात.
मानसिक त्रासापासून वृद्धांना संरक्षण
आयुष्यभर कष्ट करून उभे केलेल्या घरातच अनेक वृद्धांना मानसिक त्रास, दुर्लक्ष आणि असुरक्षिततेचा सामना करावा लागतो.
काही प्रकरणांमध्ये मुलांकडून किंवा सुनेकडून वृद्ध पालकांवर दबाव टाकला जात असल्याच्या तक्रारीही समोर येतात. अशा परिस्थितीत वृद्धांना त्यांच्या स्वतःच्या घरात सुरक्षित वातावरण मिळणे आवश्यक आहे.
ज्येष्ठ नागरिकांच्या संरक्षणासाठी महत्त्वाचा निर्णय
देशात ज्येष्ठ नागरिकांच्या देखभालीचा प्रश्न दिवसेंदिवस गंभीर होत असताना सुप्रीम कोर्टाचा हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.
वृद्ध आई-वडिलांच्या देखभालीची जबाबदारी मुलांवर असली तरी, त्याचवेळी पालकांनाही सन्मानाने जगण्याचा अधिकार आहे, हा संदेश या निर्णयातून मिळतो.
वृद्ध पालकांना कायदेशीर आधार
वृद्ध पालकांना आपल्या घरात कोणाला राहू द्यायचे आणि आपल्या सुरक्षिततेसाठी कोणती पावले उचलायची, याबाबत कायदेशीर संरक्षण मिळते.
त्यामुळे मुलगा किंवा सून घरात राहत असल्यामुळे वृद्धांच्या जीवनात त्रास निर्माण होत असेल, तर संबंधित पालकांना कायदेशीर मार्गाचा अवलंब करता येऊ शकतो.
सन्मानाने जगण्याचा अधिकार अधोरेखित
वृद्ध आई-वडिलांसाठी घर म्हणजे केवळ मालमत्ता नसून त्यांच्या आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यातील सुरक्षित आधार असतो.
त्यामुळे त्यांना स्वतःच्या घरात सन्मानाने, सुरक्षितपणे आणि शांततेत जगता यावे, याला प्राधान्य दिले पाहिजे.
सुप्रीम कोर्टाच्या या निर्णयामुळे वृद्ध पालकांच्या हक्कांना महत्त्वाचे कायदेशीर बळ मिळाले आहे.
